ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି: ଜଗନ୍ନାଥ, ଓଡ଼ିଶୀ, ମନ୍ଦିର, ପର୍ବପର୍ବାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ

ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତି ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଘେରି ବୁଲେ: ମନ୍ଦିର, ପର୍ବପର୍ବାଣି, ନାଚ, ଭୋଗ ଲାଗି ଓ ବାଣ୍ଟି ଖିଆଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଏପରିକି ଲୁଗା ମଧ୍ୟ। ସେହି କେନ୍ଦ୍ର ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରତି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକକଳା ଓ ରାଜ୍ୟର ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟଙ୍କ ଜୀବନ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ କୋରାପୁଟ ଚାରିପାଖର ପାହାଡ଼ରେ ରହନ୍ତି।

କେନ୍ଦ୍ରରେ

ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ

ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି

ଓଡ଼ିଶାରେ 62

ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ

ଓଡ଼ିଶୀ

କୋରାପୁଟରେ

ଶବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର

ଓଡ଼ିଶାର ସଂସ୍କୃତିକୁ ଜାଣିବାର ବାଟ

ତଳର ପ୍ରତିଟି ଗାଇଡ୍ ଛୋଟ ଓ ନିଜେ ନିଜେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆପଣଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ସହିତ ମେଳ ଖାଉଥିବାଟି ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ସବୁଗୁଡ଼ିକ।

ବିଶ୍ୱାସଧର୍ମ ଓ ଦର୍ଶନଜଗନ୍ନାଥ, ଅନେକ ଧର୍ମ ଓ 62ଟି ଜନଜାତିନାଚ ଓ ସଙ୍ଗୀତପ୍ରଦର୍ଶନ କଳାଓଡ଼ିଶୀ, ଛଉ, ଗୋଟିପୁଅ ଓ ପାଲାମନ୍ଦିର ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକଳିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର, ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ତାରକସିପର୍ବପର୍ବାଣିଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣିରଥଯାତ୍ରା, ରଜ, ବାଲିଯାତ୍ରା, ନୂଆଖାଇଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷାକଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷାକଡାଲମା, ରସଗୋଲା ଓ ହସ୍ତତନ୍ତ ଶାଢ଼ୀଖାଦ୍ୟପଖାଳ ଭାତପାଣି ଭାତ, ଆଉ ତା' ସହିତ କ'ଣ ଖାଆନ୍ତିହସ୍ତତନ୍ତଅଞ୍ଚଳ ଅନୁସାରେ ହସ୍ତତନ୍ତସମ୍ବଲପୁରୀ, ବୋମକାଇ, ଖଣ୍ଡୁଆ, କୋଟପାଡ଼କୋରାପୁଟଦେବୀ ମନ୍ଦିରକନକ ଦୁର୍ଗା, କଣ୍ଟାବାଉଁଶୁଣୀ ଓ ଆହୁରି

ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଦର୍ଶନ

ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥ ପୁରୀରେ ତାଙ୍କ ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ସହିତ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି, ଆଉ ପୁରୀ ଚାରି ଧାମ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଓଡ଼ିଶାରେ 62ଟି ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜ ଦେବାଦେବୀ ଓ ରୀତିନୀତି। ଓଡ଼ିଶାରେ ଧର୍ମ ଓ ଦର୍ଶନ।

ନାଚ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନାଟକ

ଭାରତର ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଓଡ଼ିଶୀ ମନ୍ଦିରର ରୀତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ତା' ସହିତ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଛଉ, ଗୋଟିପୁଅ, ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ ଓ ଡାଲଖାଇ ବଞ୍ଚି ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳା।

ମନ୍ଦିର ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ

କଳିଙ୍ଗ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ, ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଦେଇଛି। ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମନ୍ଦିରକୁ ଅନୁସରଣ କରେ: ପଟ୍ଟଚିତ୍ର, ରୁପା ତାରକସି, ଚାନ୍ଦୁଆ କାମ ଓ ବାଲୁକା କଳା। ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ।

ପର୍ବପର୍ବାଣି

ରଥଯାତ୍ରା ସବୁଠୁ ଜଣାଶୁଣା, କିନ୍ତୁ ରଜ, ବାଲିଯାତ୍ରା ଓ ନୂଆଖାଇ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଷୟରେ ସେତିକି କହନ୍ତି: ମାଟି, ସମୁଦ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଅମଳ। ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବପର୍ବାଣି।

ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଷାକ

ଥାଳିରେ ଭାତ ଓ ଡାଲମା, ତା' ପରେ ରସଗୋଲା ଓ ଛେନାପୋଡ଼, ଆଉ ସମ୍ବଲପୁରୀ ବାନ୍ଧରୁ କୋଟପାଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହସ୍ତତନ୍ତ, ଯାହା କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ହିଁ ବୁଣାଯାଏ। ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପୋଷାକ।

ପଖାଳ

ପାଣିରେ ଭିଜା ରନ୍ଧା ଭାତ, ଖରାଦିନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଖିଆଯାଏ, ପାଖରେ ଭଜା ଓ ପୋଡ଼ା ଜିନିଷ ସହିତ। ଓଡ଼ିଆ ଲୋକେ 20 ମାର୍ଚ୍ଚରେ ପଖାଳ ଦିବସ ପାଳନ୍ତି। ପଖାଳ ଭାତ: ଏହା କ'ଣ ଓ କେମିତି ତିଆରି କରିବେ।

କୋରାପୁଟ କେଉଁଠି ଖାପ ଖାଏ

କୋରାପୁଟ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପୁରୀ ଓ ସମୁଦ୍ରକୂଳଠାରୁ ବହୁତ ଦୂର, କିନ୍ତୁ ସେହି ଏକା ସଂସ୍କୃତି ଏଠି ମଧ୍ୟ ବହେ, ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନୀୟ ରଙ୍ଗ ସହିତ।

• ଶବର ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର: କୋରାପୁଟର ନିଜ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଶବର ଲୋକଙ୍କ ନାମରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଗନ୍ନାଥ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଜାତି ବା ଧର୍ମ ଯାହା ହେଉ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ସ୍ୱାଗତ।
• ଆଦିବାସୀ ସଂଗ୍ରହାଳୟ: କୋରାପୁଟ ସହରରେ, ଜିଲ୍ଲାରେ ରହୁଥିବା ସମୁଦାୟଙ୍କ ପୋଷାକ, ଉପକରଣ, ଗହଣା ଓ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ।
• ଆଦିବାସୀ ସମୁଦାୟ: ପରଜା, ଗଦବା, କନ୍ଧ, ବଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୋରାପୁଟ ଅଞ୍ଚଳର ପାହାଡ଼ରେ ରହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସାପ୍ତାହିକ ହାଟ, ନାଚ ଓ ପର୍ବ, ଯେପରି ବସନ୍ତର ଚୈତ୍ର ପର୍ବ, ଆପଣ ଗାଡ଼ିରେ ଯାଉଥିବା ବାଟର ଜୀବନର ଅଂଶ।
• କୋଟପାଡ଼: କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଏକ ହସ୍ତତନ୍ତ ସହର, ପ୍ରାକୃତିକ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗା ସୂତା ଲୁଗା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା।